آل دوستين

در سيرت پادشاهان

saleh2008 — Thu, 31 Dec 2009 16:02:23 GMT

حکايت اول
پادشاهي را شنيدم به کشتن اسيري اشارت کرد؛ بيچاره در آن حالت نوميدي ملک را دشنام دادن گرفت و سقط گفتن که گفته‌اند هر که دست از جان بشويد هر چه در دل دارد بگويد
وقت ضرورت چو نماند گريز
دست بگيرد سر شمشير تيز

اذا يئس الانسان طال لسانه
کسنور مغلوب يصول علي‌الکلب

ملک پرسيد: اين اسير چه مى‌گويد؟ يكى از وزراي نيک محضر گفت: اي خداوند همي‌گويد:
والكاظمين الغيظ و العافين عن الناس. ملک را رحمت آمد و از سر خون او درگذشت. وزير ديگر که ضد او بود گفت: ابناي جنس ما را نشايد در حضرت پادشاهان جز راستي سخن گفتن. اين ملک را دشنام داد و ناسزا گفت. ملک روي ازين سخن درهم آمد و گفت: آن دروغ پسنديده تر آمد مرا زين راست که تو گفتي که روي آن در مصلحتي بود و بناي اين بر خبثي. چنانكه خردمندان گفته‌اند: دروغ مصلحت آميز به ز راست فتنه انگيز

هر كه شاه آن كند كه او گويد
حيف باشد كه جز نكو گويد

و بر طاق ايوان فريدون شاه، نبشته بود

جهان اى برادر نماند به كس
دل اندر جهان آفرين بند و بس

مكن تكيه بر ملك دنيا و پشت
كه بسيار كس چون تو پرورد و كشت

چو آهنگ رفتن كند جان پاك
چه بر تخت مردن چه بر روى خاك
* * * *
حکايت دوم
يكى از ملوک خراسان، محمود سبکتکين را بخواب چنان ديد که جمله وجود او ريخته بود و خاک شده، مگر چشمان او که همچنان در چشمخانه همي‌گرديد و نظر مي‌کرد. ساير حکما از تاويل اين فرو ماندند مگر درويشي که بجاي آورد و گفت هنوز نگران است که ملکش با دگران است.

بس نامور به زير زمين دفن كرده اند
كز هستيش به روى زمين يك نشان نماند

وان پير لاشه را كه نمودند زير خاك
خاكش چنان بخورد كزو استخوان نماند

زنده است نام فرخ نوشيروان به خير
گرچه بسى گذشت كه نوشيروان نماند

خيرى كن اى فلان و غنيمت شمار عمر
زان پيشتر كه بانگ بر آيد فلان نماند
* * * *
حکايت سوم
ملک زاده‌اي را شنيدم که کوتاه بود و حقير، و ديگر برادران بلند و خوبروي . باري پدر به کراهت و استحقار درو نظر مي‌کرد؛ پسر بفراست استبصار بجاي آورد و گفت: اي پدر، کوتاه خردمند به که نادان بلند. نه هر چه بقامت مهتر به قيمت بهتر. اشاة نظيفة و الفيل جيفة.

اقل جبال الارض طور و انه
لاعظم عندالله قدرا و منزلا

آن شنيدى كه لاغرى دانا
گفت باري به ابلهى فربه

اسب تازى و گر ضعيف بود
همچنان از طويله خر به

پدر بخنديد و ارکان دولت پسنديد و برادران بجان برنجيدند.

تا مرد سخن نگفته باشد
عيب و هنرش نهفته باشد

هر پيسه گمان مبر نهالى
باشد كه پلنگ خفته باشد

شنيدم که ملک را در آن قرب دشمني صعب روي نمود چون لشکر از هردو طرف روي درهم آوردند اول کسي که به ميدان درآمد اين پسر بود گفت :

آن نه من باشم که روز جنگ بيني پشت من
آن منم گر در ميان خاک و خون بيني سري

کان که جنگ آرد به خون خويش بازي مي کند
روز ميدان وان که بگريزد به خون لشکري

اين بگفت و بر سپاه دشمن زد و تني چند مردان کاري بينداخت. چون پيش پدر آمد زمين خدمت ببوسيد و گفت:

اى كه شخص منت حقير نمود
تا درشتى هنر نپندارى

اسب لاغر ميان به كار آيد
روز ميدان نه گاو پروارى

آورده‌اند که سپاه دشمن بسيار بود و اينان اندک. جماعتي آهنگ گريز کردند. پسر نعره زد و گفت: اي مردان بکوشيد يا جامه زنان بپوشيد. سواران را به گفتن او تهور زيادت گشت و بيکبار حمله آوردند. شنيدم که هم در آن روز بر دشمن ظفر يافتند. ملک سر و چشمش ببوسيد و در کنار گرفت و هر روز نظر بيش کرد تا وليعهد خويش کرد. برادران حسد بردند و زهر در طعامش کردند؛ خواهر از غرفه بديد دريچه برهم زد. پسر دريافت و دست از طعام کشيد و گفت: محال است که هنرمندان بميرند و بي‌‌هنران جاي ايشان بگيرند.

كس نيابد به زير سايه بوم
ور هماى از جهان شود معدوم

پدر را از اين حال آگهي دادند. برادرانش را بخواند و گوشمالي به واجب بداد. پس هريکي را از اطراف بلاد حصه معين کرد تا فتنه بنشست و نزاع برخاست که ده درويش در گليمى بخسبند و دو پادشاه در اقليمى نگنجند.

نيم نانى گر خورد مرد خدا
بذل درويشان كند نيمى دگر

ملك اقليمى بگيرد پادشاه
همچنان در بند اقليمى دگر

داستان شيخ صنعان از «منطق‌الطير»

saleh2008 — Thu, 31 Dec 2009 15:56:49 GMT

داستان شيخ صنعان از «منطق‌الطير» شيخ عطار است، در غزل عرفاني فارسي به شيخ صنعان و داستان او مکرر اشاره شده است.
                                   گـر مريــد راه عشـقي فکــر بدنـامي مکن
                                   شيخ صنعان خرقه رهن خانۀ خمّار داشت
                                                            حافظ
شيخ صنعان پير صاحب کمال و پيشواي مردم زمان خويش بود و قريب پنجاه سال در کعبه اقامت داشت. هرکس به حلقۀ ارادت او درمي‌آمد از رياضت و عبادت نمي‌آسود. شيخ خود نيز هيچ سنّتي را فرو نمي‌گذاشت و نماز و روزۀ بي‌حد به‌جا مي‌آورد. پنجاه بار حج کرده و در کشف اسرار به مقام کرامت رسيده بود.
          هر که بيماري و سستي يافتي     از دم او تـنــدرستـــي يـــافتــي
          پيشوايي کـه در پيش آمدنــد     پيش او از خويش بي‌خويش آمدند
چنان اتفاق افتاد که شيخ چندين شب در خواب ديد که از کعبه گذارش به روم افتاده و در برابر بتي سجده مي‌کند. از اين خواب آشفته گشت و دانست که راه دشواري در پيش دارد که جان به‌در بردن از آن آسان نيست. انديشيد که اگر به‌هنگام در اين بي‌راهه قدم نهد راه تاريک بر وي روشن گردد و اگر سستي کند هميشه در عقوبت و شکنجه خواهد ماند. آخرالامر به رفتن مصمم گشت و مطلب را با مريدان در ميان گذاشت و گفت بايد زودتر قدم در راه بنهم و عزم سفر روم کنم تا تعبير خوابم معلوم گردد. ياران در سفر با وي همراه گشتند و به خاک روم قدم گذاشتند و همه‌جا سير مي‌کردند تا ناگهان در ايواني دختر ترسائي ديدند چون آفتاب درخشان:
          هـر دو چشمش فتنـۀ عشاق بود     هر دو ابــرويـش بـه‌خوبي طاق بود
          روي او از زيــر زلـف تــابـدار     بـــود آتـش‌پــــــاره‌اي بـــس آبـــدار
          هر که سوي چشم او تشنه شدي      در دلـش هر مژه چون دشنــه شدي
          چاه سيمين بر زنخدان داشت او     همچو عيسي بر سخن جان داشت او
دختر چون نقاب سياه از چهره بر گرفت آتش به جان شيخ انداخت و عشقش چنان او را از پا درآورد که هر چه داشت سربسر از دست داد. حتي ايمان و عافيت فروخت و رسوائي خريد. عشق به‌حدّي بر وجودش چيره شد که از دل و جان نيز بيزار گشت.
چون مريدان، او را به اين حال زار ديدند حيران و سرگردان برجاي ماندند و از پي چارۀ کار برآمدند. اما چون قضا کار خود کرده بود هيچ پندي اثر نداشت و هيچ دارويي دردش را درمان نمي‌کرد. تا شب همچنان چشم بر ايوان دوخته و دهان باز مانده باقي ماند. شب نه يک‌دم به‌خواب رفت ونه قرار گرفت. از عشق به خود مي‌پيچيد و زار مي‌ناليد.
          گفت يــا رب امشبم را روز نيسـت       شمع گردون را همانا سوز نيست
          در ريــاضت بوده‌ام شب‌هــا بسي       خود نشان ندهد چنين شب‌ها کسي
          همچو شمع از تف و سوز مي‌کشند      شب همي سوزد و روزم مي‌کشنـد
شب چنان به نظرش دراز مي‌آمد که گويي روز قيامت است يا خورشيد تا ابد غروب کرده است. نه صبري داشت تا درد را هموار کند و نه عقلي که او را به حال خويش برگرداند؛ نه پايي که به کوي يار رود و نه ياري که دستش گيرد:
          رفت عقل و رفت صبر و رفت يار     اين چه در دست اين چه عشقست اين چه کار؟
مريدان به گردش جمع شدند و به دلداريش زبان گشودند و هر يک راهي پيش پايش گذاردند. اما شيخ با استادي به هر يک جواب مي‌گفت:
          همنـشيـنـي گفت اي شيــخ کبــار      خيز و اين وسواس را غسلي برآر
          شيخ گفتـــا امشـب از خون جگـر     کـرده‌ام صد بار غسل اي بـي‌خبر
          آن دگر گفتا که تسبيحت کجـاست     کـي شود کار تو بي‌تسبيـح راست
          گفت آن را مـن بيفکنــدم ز دسـت     تــا توانــم بر ميــان زنـــار بست
          آن دگــر گفتـا پشيمـانيـت نيـست      يـک نفس درد مسلمــانيـت نيسـت
          گفت کس نبود پشيمان بيش از اين     که چرا عاشق نگشتم پيش از اين
          آن دگــر گفتش کـه ديـوت راه زد     تيــر خذلان بر دلــت نــاگــاه زد
          گفت ديـوي کـــو ره مـــا مي‌زنـد     گو بزن، الحق کــه زيبــا مي‌زنـد
          آن دگــر گفتــا که با يـاران بساز      تـا شويم امشب به سوي کعبـه بـاز
          گفت اگــر کعبه نبــاشد دير هست     هوشيــار کعبه شد در ديـر مســت
چون هيچ سخن در او کارگر نيامد ياران به تيمارش تن در دادند و با دلي خونين به انتظار حادثه نشستند.
روز ديگر شيخ معتکف کوي يار شد و با سگان کويش همطر گشت و از اندوه چون موي باريک شد. عاقبت از درد عشق بيمار گشت و سر از آن آستان بر نگرفت و آنقدر خاک کويش را بستر و بالين ساخت تا دختر از رازش آگاه شد و گفت: «اي شيخ کجا ديدي که زاهدان در کوي ترسايان مقيم شوند؟ از اين کار درگذر که ديوانگي بار مي‌آورد.» شيخ گفت: «ناز و تکبر به يک سو نه که عشقم سرسري نيست، يا دلم را باز ده يا فرمان ده تا جان بيفشانم.
           روي بر خــاک درت جـان مي‌دهـم      جـان به نرخ روز ارزان مي‌دهم
           چنــد نـالــم بر درت در بـــاز کـــن      يـک‌دمم بـــا خوـيش دمســـاز کن
           گر چه هم‌چون سايه‌ام از اضطراب     در جهنم از روزنت چون آفتاب.»
دختر با سخني پاسخ داد که: «اي پير خرف گشته! شرم‌دار که هنگام کفن و کافور تست، نه زمان عشقي‌ورزي! با اين نفس سرد چگونه دمسازي مي‌کني و با اين پيري عشق‌بازي؟» شيخ از سرزنش دختر دل از جاي نبرد و همچنان با او از غم عشق سخن راند. دختر گفت اگر راستي در اين کار ايستاده‌اي نخست بايد دست از اسلام بشويي تا هم‌رنگ يار خويش بشوي. چون شيخ به اين کار تن در داد دختر او را به قبول چهار چيز دعوت کرد: از او خواست که پيش بت سجده کند و قرآن را بسوزاند و خمر بخورد و چشم از ايمان بربندد. اما شيخ يکي از چهار را اختيار کرد، و مي‌خوارگي را برگزيد و از سه ديگر سر باز زد. دختر او را به دير برد و جام مي به دستش داد. شيخ که مجلس را تازه ديد و حسن ميزبان را بي‌اندازه، عقل از کف داد و جام مي از دست يار گرفت و نوش کرد. عشق و شراب چنان او را بي‌خود کرد که هر چه مي‌دانست از مسائل دين و آيات قرآن از ياد برد و جزء عشق دلبر چيزي در وجودش باقي نماند و چون به‌کلي بي‌خويش گشت و از دست رفت خواست تا دستي بر گردن يار بيفکند. دختر او را از خويش راند و گفت: «عاشقي را کفر بايد پايدار.» اگر در عشقم پايداري بايد کيش کافران را اختيار کني تا بتواني دست در گردنم بيندازي و اگر اقتدا نکني اين عصا و اين ردا.
شيخ که عشق جوان و مي کهنه او را در کار آورده بود چنان شيدا و مست گشته و طاقت از دست داده بود که يکبارگي به بت‌پرستي تن درداد و حاضر شد پيش بت مصحف بسوزاند.
          دخترش گفت اين زمان شاه مني     لايق ديدار و همراه مني
ترسيان از اين‌که چنان زاهد و سالکي را به طريق خويش آوردند خشنود گشتند و او را به دير خويش رهبري کردند و زنار بر ميانش بستند. شيخ يکباره خرقه را آتش زد و کعبه و شيخي را فراموش کرد. عشق ترسازاده ايمانش را پاک شست و بت‌پرستيدنش واداشت و چون همه چيز را از دست داد روي به دختر آورد و گفت:
          «خمر خوردم بت پرستيدم ز عشق     کس نديدست آن‌چه من ديدم ز عشق
قريب پنجاه سال را روشن در پيش چشم داشتم و درياي راز در دلم موج مي‌زد تا عشق تو خرقه بر تنم گسست و زنار بر ميانم بست. اکنون تا چند مرا در جدايي خواهي داشت؟»
دختر گفت: «آن‌چه گفتي راست است. اما اي پير دل‌داده! مي‌داني که کابين من گران است و تو فقيري. اگر وصل مرا مي‌خواهي بايد سيم و زر فراوان بياري و چون زر نداري، نفقه‌اي بستان و سر خويش گير و مردانه، بار عشق مرا به دوش بکش.»
شيخ گفت: «اي سيمبر سرو قد! چه نيکو به عهد خويش وفا مي‌کني! هر دم به نوعي از خويش مي‌رانيم و سنگي پيش پايم مي‌نهي. چه خون‌ها از عشقت خوردم و چه چيزها در راهت از دست دادم. همۀ ياران از من روي برگرداندند و دشمن جانم شدند:
          تو چنين، ايشان چنين، من چون کنم     چون نه دل باشد نه جان، من چون کنم»
دل دختر بر او سوخت و گفت حال که سيم و زر نداري بايد يک سال تمام خوکباني مرا اختيار کني تا پس از آن عمر را به شادي بگذرانيم. شيخ از اين فرمان هم سر نتافت و خوکباني پيش گرفت. ياران چون اين شنيدند مات و حيران شدند و از ياريش را برگرداندند و عزم کعبه کردند. از آن ميان کسي نزد شيخ شتافت و گفت: «فرمان تو چيست؟ يا از اين راه برگرد و با ما عزم سفر کن يا ما نيز چون تو ترسائي گزينيم و زنار بر ميان بنديم يا چون نتوانيم تو را در چنين حال ببينيم از تو بگريزيم و معتکف کعبه شويم.»
شيخ گفت: «تا جان در بدن دارم از عشق ترسا دختر بر نگردم و چون شما خود اسير اين دام نگشته‌ايد و از رنج دلم آگاه نيستيد هم‌دمي نتواند کرد. اي رفيقان! به کعبه برگرديد و به آن‌ها که از حال ما بپرسد بگوييد که شيخ با چشم خونين و دل زهرآگين عقل و دين و شيخي از دست داد و اسير حلقۀ زلف ترسا دختري گشت.» اين سخن گفت و از دوستان روي برتافت و نزد خوکان شتافت.
ياران با جان سوخته و تن گداخته به کعبه بازگشتند. شيخ در کعبه ياري شفيق داشت که به هنگام سفر او حاضر نبود. چون برگشت و جاي از شيخ خالي ديد حال او را از مريدان پرسيد. ايشان آن‌چه ديده بودند، از عشق او به دختر ترسا و زنّار بستن و خمر خوردن و بت‌پرستيدن و خوکباني کردن، حکايت کردند. چون مريد آن قصه را تمامي شنيد زاري در گرفت و ياران را سرزنش کرد که: «شرمتان باد از اين وفاداري! چه شد که به آساني دست از او برداشتيد و تنهايش گذاشتيد و چون او را در کام نهنگ ديديد جمله از او گريختيد.» ياران گفتند: «چنان کرديم، اما چون شيخ از ياري ما سودي نديد صلاح خود را در آن دانست که از ما جدا شود و همه را به کعبه برگرداند.» مريد گفت: «بايستي به درگاه حق ملتزم شويد و شب و روز براي شيخ شفاعت کنيد.»
آخرالامر جملگي به سوي روم عزيمت کردند و پنهان معتکف درگاه حق گشتند و شب و روز گريستند تا چهل روز نه خواب داشتند و نه پرواي نان و آب. تا از تضرع بسيارشان شوري در فلک افتاد و تير دعايشان به هدف رسد و جهان کشف بر مريد يکباره آشکار شد و بر وي الهام گشت که شيخ گمراه از بند خلاصي يافته و گرد و غبار سياه از پيش راهش برخاسته است. مريد از شادي بي‌هوش گشت و پس از آن به ياران مژده داد و جمله گريان و دوان عزم ديدار شيخ خوکبان کردند. چون به او رسيدند، ديدند که خوش و خندان زنار گسسته و دل از ترسائي شسته و از شرم جامه بر تن چاک کرده است. جملۀ حکمت و اسرار قرآن که از خاطرش فراموش شده بود به يادش آمد و از جهل و بيچارگي رهايي يافت و چون نيک در خود نگريست سجدۀ شکر به‌جا آورد و زار گريست.
ياران دلداريش دادند و گفتند: «برخيز که نقاب ابر از چهرۀ خورشيد زندگيت برگرفته شد و خدا را شکر که از ميان درياي ساه راهي روشن پيش پايت گشوده گشت. برخيز و توبه کن که خدا با چنان گناه عذرت را مي‌پذيرد.» شيخ در بر کرد و با ياران عزم حجاز نمود.
     از سوي ديگر چون دختر ترسا از خواب برخاست نوري چون آفتاب در دلش تابيد و بدو الهام گشت: «بشتاب و از پي شيخ روان شو و همچنان‌که او را از راه به‌در بردي راه او را برگزين و همسرش بشو!» اين الهام آتشي در جان دختر افکند و در طلب بي‌قرارش کرد چنان‌که خود را در عالمي ديگر يافت.
          عالمي کان جا نشان راه نيست     گنگ بايد شد زبان آگاه نيست
ناز و نخوت از وجودش رخت بربست و طرب جاي خود را به اندوه داد. نعره‌زنان و جامه‌دران از خانه بيرون رفت و با دلي پر درد از پي شيخ روان گشت. دل از دست داده و عاجز و سرگشته مي‌ناليد و نمي‌دانست چه راهي در پيش گيرد تا به محبوب برسد.
          هر زمان مي‌گفت با عجز و نياز    کـتاي کريــم راه دان کارساز
          عورتــي درمــانده و بيچــــاره‌ام    از ديــار و خـانمــان آواره‌ام
          مــرد راه چـون تويي را ره زدم    تو مزن بر من که بي‌آگه زدم
          هر چه کردم بر من مسکين مگير   دين پذيرفتـم مـرا بي‌دين مگير
خبر به شيخ رسيد که دختر دست از ترسائي برداشته و به راه يزدان آمده است، شيخ چون باد با ياران به سويش بازپس رفت و چون به دختر رسيد او را زرد و رنجور و پا برهنه و جامه بر تن چاک يافت. دختر چون شيخ را ديد يکباره از هوش رفت. شيخ از ديدگان اشک شادي بر چهره فشاند و چون دختر چشم بر وي انداخت خويش را به پايش افکند و راه اسلام خواست.
          شيخ او را عرضۀ اسلام داد     غلغلي در جملۀ ياران فتاد
چون ذوق ايمان در دل دختر راه يافت به شيخ گفت: «ديگر طاقت فراق در من نمانده است. از اين خاکدان پر دردسر مي‌روم و از تو عفو مي‌طلبم و مرا ببخش.» اين سخن گفت و جان به جانان سپرد.
          گشت پنهـان آفتابش زير ميـغ     جان شيرين زو جدا شد اي دريغ
          قطره‌اي بود در اين بحر مجاز    سوي دريــاي حقيـقت رفت بـــاز

برگرفته از کتاب «داستان‌هاي دل‌انگيز» نگارش دکتر زهراي خانلري (کيا) ـ انتشارات بنياد فرهنگ ايران، چاپ سال1346

تلک الأمثال نضربها للنُاس

saleh2008 — Mon, 19 Oct 2009 19:46:18 GMT

خداوند تبارک تعالی در کتاب شریف آسمانی (قرآن مجید) مثلهای فراوانی در موارد مختلف بیان نموده چنانکه خود می فرماید :-

تلک الأمثال نضربها للنُاس (آیة43 از سورة عنکبوت ) وإين مثل ها را میزنیم (بیان میکنیم ) برای مردم .

سعدی درباره دانشمندی که به علم خود عمل نکند چنین مثل میزند:-

نه محقق بود نه دنشمند چارپائی بر او کتابی چند

آن تهی مغز را چه علم وخبر که براو هیزم است یادفتر

بنا برإين مثل زدن یا تمثیل مطلبی را فهماندن از اسباب بلاغت ورسائی سخن محسوب میشود مخصوصاٌ وقتی که سخن در زمینه اخلاق باشد وبخواهند کسی رابکاریث پسندیده تحریص وترغیب کنند ویا فردی را ازارتکاب امری مذموم وناپسند باز دارند.

لذا نویسندگان توانا بويژه معلُمان اخلاق من باب تمثیل گاهی داستانی را به نثر یا نظم بیان میکنند که براستی تحسین انگیز است وباآن داستان استادانه یک اندرز عالی ویک دستور اخلاقی مؤثری بخواننده میدهند مانند إين حکایت که شنیده اید :-

خارکش پیری با دلق درشت پشته ای خار همی برد به پشت

لنگ لنگان قدمی بر میداشت هر قدم دانه شکری می کاشت

درإين اثناء تصادفاٌ نوجوانی زجوانی مغرور فرا راه او میرسد وخطاب به پیر مرد خارکش آن بنده شاکر وصابر خدا با لحنی که شاید ازاعتراض واستهزاء خالی نبود می گوید :-

توبا سُن وسال وضعف وپیری وخستگی جسمی پشته ای از خار بر پشت داری وباپای لنگ گام میزنی وبا إين فلاکت وبد بختی که گريبان گیر توشده باز هم خدارا شکر می گوئی وآخر چه نعمتی خدا بتو داده واز کدام موهبت خدائی بر خورداری که با إين حال زار ونزارت به ثناء وسپاس خداوند مشغولی

پیر مرد بیدار دل وهوشیار در جواب او می گوید :-

شکر گویم که مرا خوار نساخت به خسی چون تو گرفتار نساخت

شکر می گویم که بر در ارباب بی مروت دنیا نمی إيستم وطلب لقمة غذائی نمیکنم

کأی فلانی چاشت بده یا شامم نان وآبی که خورم واشامم

سپس از جوان نادان دور میشود وبراه خود إدامه میدهد.

شاعر با طرح إين حکایت میخواهد بیاموزد که« آلوده منُت کسان کم شو تا یکشب در وثاق تونانست ای نفس برسته قناعت شو کآنجا همه چیز نیک ارزان است » .

یا بهر دونان منُت دونان مبر منُت کسان همچو زنجیر اسارت است که بکردن انسان می افتد ومنُت پذیری آدمی را خوار وخفیف میکند زیربار منُت إين وآن رفتن ارزش وشخصیت آدمی را پایمال وضعف وزبونی انسان را آشکار می سازد وبدون تردید إيمان انسان را نسبت به مددولطف وحمایت خداوند که هماره شامل حال بندگانش میباشد متزلزل می گرداند اگر انسان بآنچه دارد وآنچه با کُد یمین وعرُق جبین خود بدست می آورد وهر چند اندک باشد بسازد وقناعت کند بهتر از آنست که با قبول منُت ديگران منافعی بیشتر بچنگ آورد .

باید اضافه شود که قناعت بإين معنی نیست که در تحصیل معاش از تلاش وکوشش باز إيستیم وسجالی وتنبلی وسستی رازیر نام قناعت پيشه خود سازیم ودر فقر ومکنت بسر بریم بلکه قناعت یعنی دورشدن واجتناب از حرص وولعی است که بعضی ها برای ثروت اندوزی از خودنشان می دهند بهر طریق که میٌسر شود مالی را فراچنگ آرند .

آیا بانداشتن آزادی وآزادگی واز دست دادن عزت وسربلنید از چنین مالی میتوان متُمتع ومتلُذذ شد ؟ البته نه .

مختصر إينکه شاعر از فرمایش رسول أکرم (ص) که فرمود اگر کسی طناب بر گيرد وبا پشت هيزم کشد اسانتر از إين است که نزد ثروتمندی رود وچیزی طلب کند الهام گرفته وبه ما می آموزد که با اندک خود خوشنود وقانع بودن به از آلوده منُت ديگران شدن است . سعدی میگوید

سرکه ازدسترنج خویش وتره بهتر ازنان دهخدا ئبره

برای بهتر نشان دادن واهمیت وارزش وفایده ضرب المثلها إجازه بفرمائید دو ضرب المثل رابرای نمونه در إيجا ذکر کنم :-

تقریباٌ در میان بسیاری ازمردم ما إين ضرب المثل « برای دستمالی قیصریُة را آتش زد » رواج دارد ومفهوم آن خیلی روشن است یعنی افراد بی دانش وخود خواه ومنفعت طلب برای سود اندک وخیلی ناچیز خود منافع جامعه ای ویا عدُه کثیری ازمردم را به نابودی می کشند در حالیکه افراد باید منافع ومصالح جماعت وجامعه را برسود اندک ویازیاد خود ترجیح دهند وبرای تحصیل سود شخصی بزیان مردم اقدامی نکنند وإين خود یک اصل انسانی واجتماعی است که باید در تمام شئون زندگی خود واجتماع رعایت نمائیم .

ضرب المثل دیگر« هرکه به امید همسایه به نشیند گرسنه می خوابد» پر واضح است هر کس که برای رفع حوائج خود نخیزد ودر خانه بنشیند ودست روی دست بگذارد ومنتظر بماند که همسایه به اوکمک کند ونیازش را برآورد نتیجه ای جز بیچارگی ومحرومیت نخواهد دید زیرا او از تحمُل زحمت کار سرباززده آسایش وتن پروری را برگزيده واز إينکه خودرا به رنج افکند هراس داشته واز دژگران بدون استحقاق وجهت توقُع مددومساعدت داشته است بدیهی است که در زندگیناتوان می گردد واز لذُت کار وفعالیت بی بهره می ماند .

چنین فردی نه فقط از یک زندگانی آبرومندانه بی نصیب است بلکه سراسر عمر خود را در بیحاصلی فقر ونکبت بد بختی رنج خفُت وذلُت بسر خواهد برد .

توجُه فرمودید که إين ضرب المثل تا چه حد آموزنده است . أوُل إينکه مارا از تنبلی وسستی وعطلت وبیکاری وتوقع بی جا وبیمورد از دیگران داشتن حتُی ازهمسایه وقوم وخویش نزدیکان خود بر حذر می سازد .

دوم إينکه مارا بکار واقدام وقیام برای بر آوردن نیازمندیهای خود وادار می کند .

سوُم آنکه مارا از إتکُاء به غیر وإعتماد به معاونت دیگران باز میدارد .

تصور میکنم برای پی بردن به فوائد ضرب المثل ها همینقدر که گفته اند کافی باشد اکثر مردم ما دربیان مطالب خود به مثل وضرب المثل متوُسل میشوند زیرا آوردن یک ضرب المثل فهم مطالب را آسانتر وتوضیح مقصود را سهل تر می سازد تا آنجاکه به جرأت میشود گفت کمتر کسی است که درسخن گفتن از ذکر مثالها وضرب المثل ها سود نجوید .

گوینده با استفاده ازیک ضرب المثل هرچند کوتاه باشد خودرا ازشرح وبسط سخن بی نیاز می سازد وبلا اداء آن یک جمله کوتاه مطالب کلُی وعام را به شنوده می فهماند وشنوده هم درحُد استعداد وهوش وذکاوت وادراک خود موضوع سخن را در می یابد .

قبا گر حریر است وگر پرنيان بناچار حشوش بود در ميان

saleh2008 — Mon, 19 Oct 2009 19:45:18 GMT

ازخوانندگان عزیز تمٌنا دارم چنانچه در إنشاء مطالب نارسائی ملاحظه فرمايند وکموکاستی مشاهده نمايند بديده اغماض وعفو نگرند وبه گفته سعدی رحمة الله علیه :-

قبا گر حریر است وگر پرنيان بناچار حشوش بود در ميان

توگر پرنیانی مجوش کرم کار فرما وحشوش بپوش

اما در صورت لزوم کتابٍا یا شفاهاٌ به بنده تذکر دهند که البته موجب تشٌکر خواهد بود

امیدوارم که بتوانم ضرب المثلها را آنطور که بایسته وشایسته است به تحریر در آورم وموارد استعمال آنها رایکایک بیان نمایم وتلفٌظ محلی آنها رابنما یانم تا اگر خداوند مدد فرماید در خور استفاده باشد امید انکه در نظر ارباب قلم اگر چه إين کار کوچکی است مطلوب آيد .

اینجانب هم با إين شرط إين وظيفه را پذيرفتم که دوستان بتوانند حد اقل چند تا ضرب المثل تهية کنند

وإينک که دوستان عزيزبنا به سخن معروف که : ( الکریم إذاوعد وفا ـ وعد الحر دًين ) بقول خود وفا کرده اند وبا زحمت وتلاش قابل تمجید بیش از چند ضرب المثل گرد آورده اند نوبت به بنده رسیده که به سخن خود عمل کنم وتعهٌد را بأنجام برسانم .

إين ضرب المثلها همانطورکه در فوق مذکور افتاد در میان مردم متداول است وهمه از زن ومرد ازهرقوم وطایفه ای درسخن خود بکار می گيرند اما غرض ازجمع آوری آنها أين است که یکجا در دسترس علاقمندان قرارگيرد وآیندگان رابکار آيد .

از خوانندگان ارجمند تمٍنا دارم اجازه فرمایند مقدمه ای که سعی میکنم کوتاه باشد خدمتشان بعرض برسانم .

چرا ما به ضرب المثل توجه داریم وآنرا با ارزش تلقی می کنیم وفایده آن چیست ؟ بی تردید می پذیریم که از دیر یا باز انسانها برای بیان مطلب خود و تفهیم آن به مخاطب از مثل وتمثل ومثال وضرب المثل بهره جسته اند واکنون نیز در زبانهای زنده دنیا مشاهده می کنیم که ازإين شيوه مفید بخوبی استفاده می شود.

بخصوص ادباء وشعرای فارسی زبان ما برای رونق وزیبائی سخن خود امثال وضرب المثلها را خیلی ماهرانه بکار گرفته اند تا آنجا که در علم بدیع (علم آرایش سخن که محسُنات سخن بلیغ بدان شناخته می شود صنعتی معنوی پدید آمده که آن را ارسال المثل نام نهاده اند وآنچنان است که گوینده جمله ای گوید که مثل ویادر حکم مثل باشد مانند :-

غم عشق آمد وغمهای دگر پاک ببرد سوزنی باید کز پای بر آرد خار

وارسال المثلین آن است که بجای یک مثل دومثل ذکر کنند مانند :-

چنین کنند بزرگان چوکرد باید کار چنین نماید شمشیر خسروان آثار

نسب و کیستی خضر، برپایهٔ روایات

saleh2008 — Mon, 21 Sep 2009 10:18:09 GMT

خضر بر اساس برخی روایات اسلامی، از پیامبران و بر اساس برخی دیگر از روایات، بنده صالحی بود. برخی از مفسرین همراه موسی و یوشع بن نون را در داستانی که در سوره کهف آمده است؛ خصر نبی می‌دانند. از معجزاتش این بود که روی هر زمین خشکی می‌نشست، زمین سبز و خرم می‌گشت و دلیل نامش، خضر(سبز) نیز همین است.^[۱] زندگی خضر، از قبل از زمان موسی تا زمان حاضر، و ادامهٔ زندگیش تا آخر الزمان، مورد اتّفاق مسلمانان است.^[۲] مجموعهٔ روایات، مؤیّد آن است که خضر، طولانی‏ترین عُمر را در میان فرزند آدم دارد.^[۳]

جستجو برای آب حیات

ذوالقرنین عمری دراز داشت اما عمر جاویدان می‌خواست و در کتاب‌ها خوانده بود که در جهان چشمه‌ای هست نامش آب حیوان یا آب حیات که هر که از آن بنوشد عمر جاوید یابد. پس راز آن را از خضر پرسید و خضر نشانی‌ها که می‌دانست می‌گفت و چون معلوم شده‌بود که جای چشمهٔ آب حیات در ظلمات است، ذوالقرنین عزم راه کرد و خضر و الیاس را با خود همراه کرد که الیاس نیز از برگزیدگان روزگار بود. مدت‌ها در سرزمین تاریک جهان گردش کردند و از هر آبی و چشمه‌ای امتحان کردند اما خوردن آب حیات ذوالقرنین را نصیب نبود و خضر و الیاس در جستجو به آب حیات رسیدند و از آن نوشتیدند و اثر آن را دانستند و چون به ذوالقرنین خبر رسید هرچه جستجو کردند دیگر آن چشمه را نیافتند و چون مدت سفر دراز شده بود و آذوقه کم داشتند برگشتند تا دوباره با اسباب فراهم بروند.

اما عمر ذوالقرنین به سفر دوباره نرسید و بدینسان خضر و الیاس عمر جاوید یافتند و می‌گویند الیاس در جوانی کشتی‌بان بود و سفر دریا دوست می‌داشت و بدین سبب وی بیش‌تر در دریاها به سر می‌برد و گمشدگان و درماندگان را راهبری می‌کند و خضر در خشکی‌ها به سر می‌برد و هر که در خدمت مردم و راستی و پا کی کوتاهی نکند و دیدار خضر را دریابد و از او حاجت بخواهد حاجتش برآورده شود و هرچه از او بپرسد جواب درست بشنود.

[ویرایش] خضر در آیات قرآن

داستان خضر در آیات ۶۵ تا ۸۲ سورهٔ کهف در قرآن چنین آمده‌است:

[در آن جا] بنده‏ای از بندگان ما را یافتند که رحمت [و موهبت عظیمی‏] از سوی خود به او داده‏، و علم فراوانی از نزد خود به او آموخته بودیم‏. «۶۵» موسی به او گفت‏: (آیا از تو پیروی کنم تا از آنچه به تو تعلیم داده شده و مایه رشد و صلاح است‏، به من بیاموزی‏؟) «۶۶» گفت‏: (تو هرگز نمی‏توانی با من شکیبایی کنی‏! «۶۷» و چگونه می‏توانی در برابر چیزی که از رموزش آگاه نیستی شکیبا باشی‏؟! «۶۸» [موسی‏] گفت‏: (به خواست خدا مرا شکیبا خواهی یافت‏؛ و در هیچ کاری مخالفت فرمان تو نخواهم کرد!) «۶۹» [خضر] گفت‏: (پس اگر می‏خواهی به‌دنبال من بیایی‏، از هیچ چیز مپرس تا خودم [به موقع‏] آن را برای تو بازگو کنم‏.) «۷۰» آن دو به راه افتادند؛ تا آن که سوار کشتی شدند، [خضر] کشتی را سوراخ کرد. [موسی‏] گفت‏: (آیا آن را سوراخ کردی که اهلش را غرق کنی‏؟! راستی که چه کار بدی انجام دادی‏!) «۷۱» گفت‏: (آیا نگفتم تو هرگز نمی‏توانی با من شکیبایی کنی‏؟!) «۷۲» [موسی‏] گفت‏: (مرا بخاطر این فراموشکاریم مؤاخذه مکن و از این کارم بر من سخت مگیر!) «۷۳» باز به راه خود ادامه دادند، تا اینکه نوجوانی را دیدند؛ و او آن نوجوان را کشت‏. [موسی‏] گفت‏: (آیا انسان پاکی را، بی آنکه قتلی کرده باشد، کشتی‏؟! براستی کار زشتی انجام دادی‏!) «۷۴» [باز آن مرد عالم‏] گفت‏: (آیا به تو نگفتم که تو هرگز نمی‏توانی با من صبر کنی‏؟!) «۷۵» [موسی‏] گفت‏: (بعد از این اگر درباره چیزی از تو سؤال کردم‏، دیگر با من همراهی نکن‏؛ [زیرا] از سوی من معذور خواهی بود!) «۷۶» باز به راه خود ادامه دادند تا به مردم قریه‏ای رسیدند؛ از آنان خواستند که به ایشان غذا دهند؛ ولی آنان از مهمان کردنشان خودداری نمودند؛ [با این حال‏] در آن جا دیواری یافتند که می‏خواست فروریزد؛ و [آن مرد عالم‏] آن را برپا داشت‏. [موسی‏] گفت‏: ([لااقل‏] می‏خواستی در مقابل این کار مزدی بگیری‏!) «۷۷» او گفت‏: (اینک زمان جدایی من و تو فرا رسیده‏؛ اما بزودی راز آنچه را که نتوانستی در برابر آن صبر کنی‏، به تو خبر می‏دهم‏. «۷۸» اما آن کشتی مال گروهی از مستمندان بود که با آن در دریا کار می‏کردند؛ و من خواستم آن را معیوب کنم‏؛ [چرا که‏] پشت سرشان پادشاهی [ستمگر] بود که هر کشتی [سالمی‏] را بزور می‌گرفت‏! «۷۹» و اما آن نوجوان‏، پدر و مادرش با ایمان بودند؛ و بیم داشتیم که آنان را به طغیان و کفر وادارد! «۸۰» از این رو، خواستیم که پروردگارشان به جای او، فرزندی پاکتر و با محبت‏تر به آن دو بدهد! «۸۱» و اما آن دیوار، از آن دو نوجوان یتیم در آن شهر بود؛ و زیر آن‏، گنجی متعلق به آن دو وجود داشت‏؛ و پدرشان مرد صالحی بود؛ و پروردگار تو می‏خواست آنها به حد بلوغ برسند و گنجشان را استخراج کنند؛ این رحمتی از پروردگارت بود؛ و من آن [کارها] را خودسرانه انجام ندادم‏؛ این بود راز کارهایی که نتوانستی در برابر آنها شکیبایی به خرج دهی‏!) «۸۲» و از تو درباره (ذو القرنین‏) می‏پرسند؛ بگو: (بزودی بخشی از سرگذشت او را برای شما بازگو خواهم کرد.) «۸۳»

[ویرایش] جُستارهای وابسته

[ویرایش] منابع

1. ↑ خضر (فارسی). دانشنامهٔ رشد. بازدید در تاریخ ۳۱ تیر ۱۳۸۸.

2. ↑ مقالات مهدوی (فارسی). م.مهدی. بازدید در تاریخ ۳۱ تیر ۱۳۸۸.

3. ↑ مقالات مهدوی (فارسی). م.مهدی. بازدید در تاریخ ۳۱ تیر ۱۳۸۸.

4. ↑ عماد زاده اصفهانی، قصص الانبیا، ص ۳۴۲

به قاصد چنین گفت یزدان پناه

saleh2008 — Sun, 20 Sep 2009 21:23:18 GMT

چو قاصد بیامد بمانند باد به یزدان پناه چنین مژده داد

چه آسوده بنشسته ای امیر ندارید خبر هیچ ای نره شیر

محلات تورا دزد و اشرار زد نه یکنفر بلکه بسیار زد

چو این مژده بشنید یزدان پناه بغرید و خوروشید و کج کرد کلاه

به قاصد چنین گفت یزدان پناه شما اهل توجک به راز و نیاز

کشم لشکری به سوی برعمان که عبرت گریند اعرابیان

بندیان آورم به حکم پروردگار که أندر جهان بماند إین یادگار

به لب کرده کف همچون پیلان مست زره بر تن بن سعودی بدست

به خشم اندر آمد نمودی غضب امیران لشکر نمودی طلب

هر آن کس که اشخاص با معنی است یقین داند که فردوسی ثانیست

چه خواهی که شاعر شود آشکار چمل بن حسن نام در روزگار

یادی ازأستادی جلیل القدر – رئیس موسی رئیس حسن افسری – طاهرزائی

saleh2008 — Thu, 17 Sep 2009 15:08:18 GMT

یادی ازأستادی جلیل القدر – رئیس موسی رئیس حسن افسری – طاهرزائی

ازإينکه روزگار مراوادار نمود که امروز بياد استاد بزرگواری شرحی بنویسم بسیار متأسٌفم باحالی که در توانائی ام نيست جز تسليم ورضانمی بينم وناچارم سطوری را بطور اختصار برشته تحرير در آورم که اقٌلا یادی باشد ازاستادی .

در اجتماع امروزی ودر إين دوره زمان آشفته که مشاهده می شود ارتباط ومعاشرت مردم بیشتر با دو رنگی وریا صورت می گیرد وبه یگانگی ووفا کمتر وقعی گذارده می شود بدیهی است که از دست رفتن فردی پاکدل وبی ریا آنهم مردی فاضل وبا صفا برای جامعه بخصوص جهت دانشمندان ومعارف پژوهان ضایعه ای است مرگبار وبسیار سنگین وناگوار .

کمتر کسی سراغ دارم که نظير شادروان رئيس موسی رئيس حسن افسری فهيم وفاضل بی ریا وپاک دل سخنور سخندان وخوش مشرب ومهربان ومشفق وسخی باشد هر وقت توفیقی حاصل می نمودم ودر حضورش بودم ازوجودش از سخنان حکیمانه وصفات نیکویش درس می گرفتم مستفید ومستفیض می شدم افسوس که دست اجل بیشتر مهلت ومجال نداد تا ازآنهمه فضل وکمال بهره ای گرفته شود ونیز تأسف بسیار دیگرم از إين جهت است که ازنبودش مکتبی تعطيل شد در عین حال آن استاد نیکو خصال که عمری در خدمت به مردم ومعارف وفرهنگ گذرانده بود .

مجموعه ای از اشعار ونغز وحکیمانه وضرب مثلهای بزبان بلوچی را از خود به یادگار گذاشت لیکن فرصت نیافت که خود در چاپ وانتشار آن اقدام کند .

لذا از فرزندان برومندش در خواست داریم که در اثر زنده آنمرحوم را بچاپ برسانند ودر اختیار دانش پژوهان واهل أدب وعرفان قرار دهند وادای حق نمایند وشرح حال وبیوگرافی آن شادروان چاپ وانتشار دهند که إين معرفی بحق منزله تجلیل از ادیب وسخنوری است که در بیابان زيسته وبه إين سر زمین خدمت نموده است .

إين بنده هم که با آنمرحوم زنده بنام مأنوس ومرهون محبتهایش بودم در روز دوم وفاتش بحد توانائی وامکان بیاد إيشان در مجلس عزا داری شرکت نموده وخاطراتی از یاد نرفتنی از رئیس پیرداد رئیس علی جلال نیکخواه طاهرزائی که به یکی از بستگانش گله میکرد که کم لطفی نموده است ومن درعوض أو باقطعه شعری به وی پاسخ دادم إِین بیت چنین است .

چو ازخدمتت دورم شرمندگی دارم چوقمری طوق درگردن نشان بندگی دارم

اگر خدمت نمی آید زدستم دعاء خوان عزیزانم تا زنده هستم

اگر چه ادای إين ناچیز شایسته شإن ومقام ومنزلت آن بزرگوران جلیل القدر نیست که با عرض معذرت از خوانندگان گرامی واز إين نظر که خرده نتوان گرفت بر ضعفا امیدا ست مرا به بزرگواری خود ببخشند وعفوم فرمایند . نامشان بلند وروانشان شاد باد .

بیابان –اسحاقی غرة شهر رجب 1420هجری

جهانرا دگر گونه شد رسم و راه تو گوئی نتابد دگر مهر و ماه

saleh2008 — Fri, 11 Sep 2009 13:59:46 GMT

برو ساقی....

جهانرا دگر گونه شد رسم و راه تو گوئی نتابد دگر مهر و ماه

ز می نشئه و نغمه از چنگ رفت ز گل عطر و معنی ز فرهنگ رفت

چو گسترد زشتی بهر جا بساط برون شد زگيتی جمال و نشاط

کنون گريه بارد ز لبخند جام ز می جز که تلخی نيايد بکام

چو از هوشياری نشانی نماند ز مستی بجز داستانی نماند

که مستی بود داروی درد هوش چو دردی نباشد بدرمان مکوش

گروهی تبهکارة خود پرست که شستند از هر چه نيکی است دست

چه دانند باده چه بوده است و چيست چه دانندساقی که بوده است وکيست

***

» بياساقی» آنروز ميگفت « پير» که تا می شود در غمش دستگير

کنون بی غمان را چه حاجت به می کران را چه سودی ز آهنگ نی

ندانند چون راز شادی و غم زنند از زر و زور همواره دم

همان به که ساقی در اين گيرودار شود آگه از فتنة روزگار

زمن بشنود پند پيرانه ای چو گنجی نهفته به ويرانه ای :

***

برو ساقی آن جام خورشيد فام که جمشيد را کار از آن شد بکام

ببانگ نی و چنگ بر سنگ زن هم آن سنگ را بر نی و چنگ زن

که در بزم اين هرزه گردان خام حرام است در گردش آرند جام

دريغ است نای و دريغ است چنگ در آنجا که فرياد خيزد ز سنگ

***

برو ساقی آن بادة دلفروز که شب را درخشنده کردی چو روز

چو آبی سبک مايه بر خاک ريز سرشکی ز غم بر بن تاک ريز

که حيف است آن بادة خوشگوار بر اين خيل نابخرد نابکار ،

براين جمع بی شعله و بی فروغ که مستند از جام مکر و دروغ

غلام إبراهیم علی عباس سلطانی - آهل وساکن گبرانی نداء حق را لبيک گفت

saleh2008 — Thu, 27 Aug 2009 16:42:36 GMT

بسم الله الرحمن الرحیم

«کل نفس ذائقة الموت وکل من علیها قان ویبقی وجه ربک ذوالجلال والإکرام »

هـــــــــــــو الـبـــــــــاقـــــــــــــــــــــــــی

غلام إبراهیم علی عباس سلطانی - آهل وساکن گبرانی

بتاریخ ۶ ماه مبارک رمضان 14۳۰هجری

برابر با ۲۷/۰۸/۲۰۰۹م نداء حق را لبيک گفت

ودار فانی را الوداع ورهسپار دار البقاء گردید

روحش شاد ويادش گرامي باد.

در گذشت شاد روان المرحوم والمغفور له بإذن الله تعالی غلام إبراهیم علی عباس سلطانی را به خانواده أنمرحوم در إمارات متحده عربی و گبرانی تسلیت عرض میکنم وبرای شادروان رحمة والمغفرة الواسعة وبرای بازماندگان صبر وشکيبائی را از إيزد منان مسآلت دارم وخودرا شریک غم واندوه میدانم .

إنا لله وإنا إلیه راجعون .

المخلص/ آل دوستین

شهکرم محمد رحيمداد بهادری آهل وساکن سلمهی نداء حق را لبيک گفت

saleh2008 — Sun, 16 Aug 2009 16:24:09 GMT

بسم الله الرحمن الرحیم

«کل نفس ذائقة الموت وکل من علیها قان ویبقی وجه ربک ذوالجلال والإکرام »

هـــــــــــــو الـبـــــــــاقـــــــــــــــــــــــــی

شهکرم محمد رحيمداد بهادری روز یکشنبه تاریخ ۲۵شعبان 14۳۰هجری

برابر با ۱۶/۰۸/۲۰۰۹م نداء حق را لبيک گفت

ودار فانی را الوداع ورهسپار دار البقاء گردید

روحش شاد ويادش گرامي باد.

در گذشت شاد روان المرحوم والمغفور له بإذن الله تعالی شهکرم محمد رحيمداد بهادری را به خانواده أنمرحوم در إمارات متحده عربی و بیابان تسلیت عرض میکنم وبرای شادروان رحمة والمغفرة الواسعة وبرای بازماندگان صبر وشکيبائی را از إيزد منان مسآلت دارم وخودرا شریک غم واندوه میدانم .

إنا لله وإنا إلیه راجعون .

المخلص/ آل دوستین